Energia
Irango gerra betean, erregaien prezioak gora egiten ari dira egunez egun. EAEn, diesela litroko 1,767 eurokoa da gaur egun, eta gasolina, berriz, 1,649 eurokoa. Espainiako Gobernuak laguntzak onartu zituen erregai horiek litroko 1,91 eta 1,81 eurokoak izan zirenean 2022an, hurrenez hurren.
Misio hori "herrialde europar eta ez europarrekin" egin beharko litzateke, "behin gatazkaren faserik kritikoena amaitutakoan". Estatuburuak zehaztu duenez, planak "laguntza helburu baketsua" izango luke, eta hainbat ontzi mota "eskoltatzea" izango litzateke bidea, "gasa eta petrolioa" berriro Ormuzetik igaro ahal izateko. Bestetik, G7 herrialdeek ez dute momentuz erreserban daukaten petrolioa askatuko, nahiz eta ez duten baztertzen etorkizunean erabaki hori hartzea.
Horren ondorioz, nabarmen garestitu da gasolinaren eta gasolioaren prezioa.
Astelehen honetan premiazko bilera egingo dute Alemania, Kanada, Estatu Batuak, Frantzia, Italia, Japonia eta Erresuma Batuko Finantza ministroek, Ekialde Hurbileko gerra eta horren ondorio ekonomikoak aztertzeko.
Prezioaren igoera Ekialde Hurbileko tentsioaren gorakadaren ondorioz gertatu da, otsailaren amaieran egindako erasoaldi militarraren eta energia-hornidura etetearen beldurra nagusitu baita.
IRANEN AURKAKO ERASOA
Israelek iragarri du "eskala handiko" erasoa egingo duela Teheranen, eta Iranek Israeli eta AEBren baseeo eraso die Kuwaiten, Iraken, Arabiar Emirerri Batuetan, Qatarren eta Saudi Arabian.
Izendapen honekin, Irango botereak kontinuismoaren alde egin du, Israelen eta AEBren mehatxuei entzungor; izan ere, ohartarazi dute estatuburu berriari eraso egingo diotela eta gustuko ez badute ez duela karguan iraungo, hurrenez hurren.
Trumpek, berriz, azpimarratu du ez dagoela pozik hautuarekin. The New York Post egunkari estatubatuarrari egindako adierazpenetan, baieztatu du ez datorrela bat Adituen Batzordeak hartutako erabakiarekin. Edonola ere, ez du aurreratu buruzagi berria AEBren erasoaldiaren jomugan den ala ez.
Ali Khameniren bigarren semea izendatu izanak ateak itxi dizkio irekiera aukerari.
Enpresak 301 kaleratzeei eta Amurrioko altzairutegiaren itxierari eutsi die. Hala ere, enpresa uztearen baldintzak hobetu ditu. Ondorioz, Batzordeak, bozketa bidez, kontsulta epea luzatzea erabaki du, eskaintza aztertzeko, plantillarekin kontsultatzeko eta onartzen duten edo ez erabakitzeko.
Manifestazioan zehar, langileek trafiko arazoak eragin dituzte, izan ere, Zunzunegi etorbidean eta Jesusen Bihotza plazan eserialdiak egin dituzte.
Jeltzaleek ohar baten bidez jakinarazi dutenez, industriak "une zailak bizi ditu Estatu osoan, argindarraren prezio altuen ondorioz". "Horregatik, denbora daramagu energia prezio lehiakorragoak lortzeko neurriak eskatzen", esan dute.
Eraso homofoboa
2021eko ekainaren 6ko goizaldean Perrinori eraso egitea egotzita hamaika pertsonaren kontrako epaiketa hasi da astelehen honetan Bizkaiko Lurralde Auzitegian. Biktimak kontatu duenez, orduan izandako lesio fisikoez gain, lesio psikikoak ditu eta tratamendu psikiatrikoa jasotzen ari da oraindik.
160 udalerritako auzapezak hautatu beharko dituzte herritarrek eta espero da horietatik ia gehientsuenetan, % 90etan, lehen itzulian (martxoak 15) emaitzak erabakita gelditzea, hautagaitza bakarra edo bi daudelako. Aldiz, oso litekeena da 14 herritan bigarren itzulira (martxoak 22) joatea, hautagaitzetako batek ez badu behintzat lehenengoan % 50eko babesa gainditzen. Herriko etxeez gaindiko garrantzia dute bozek, emaitzen arabera osatuko baita, ondoren, Euskal Hirigune Elkargoa.
Ipar Euskal Herrian udal hauteskundeak egingo dituzte martxoaren 15 eta 22an. 158 udaletako ordezkariez gain, Euskal Hirigune Elkargoa ere osoki berrituko dute. Azken erakunde hori 2017an sortu zen, eta bere zereginaren inguruko eztabaida oso presente dago kanpainan. Hainbat eragileren iritziak bildu ditu ETBk, aldekoak zein kontrakoak.
Bi sindikatuek eskaintza bertan behera uzteko eskatu diote SEAri, sektoreko 25.000 langileen erosahalmena ez duelako bermatzen.
Taxien Euskal Federazioak azpimarratu du administrazioek alokairuko auto gidaridunen jarduera "onartzen" dutela, eta indarrean dagoen araudia betetzea eskatu du.
Iruñean, "zazpiak bat egin" lelopean, Euskal Herria "herri bat" eta "aske izan nahi duen nazio bat" dela aldarrikatuko du.
Joan den ostiralean, Oscar Puente Espainiako Garraio ministroak esan zuen "hiruzpalau urtean" AHTa egiteko lanak bukatuta izango zurela. Horren harira, Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusiak azpimarratu du, Radio Euskadiko "Boulevard" saioan egindako elkarrizketan, "egun bakarreko atzerapenak ere Euskadirako eta bereziki Bizkairako lehiakortasuna galtzea" dakarrela.
2021ean gertatu omen zen sexu-eraso batekin lotuta dago azken hori, Elisa Mouliaa aktoreak aurkeztutako salaketaren ondoren.
Bigarren postuan bankuen sektorea dago, eta hirugarren lekuan energia eta ur hornidurarekin lotutako kexak daude. EAEko kontsumo erreklamazioen erdiak online egindako erosketetan sortu dira.
Hori da Eusko Jaurlaritzaren Haurren, Nerabeen eta Gazteen Behatoki berriak egindako "Nerabeak Euskadin. Egoeraren pertzepzioa eta balioak" txostenaren ondorioetako bat.
Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko Sailak egitura sendoagoa, koherenteagoa eta eraginkorragoa lortu nahi du, belaunaldi berrien erronkei aurrea hartzeko asmoz.
Zazpi moja ohietatik bi monasterioa husten ibili dira goizean, eta gainerako bostak lehenago irten dira komentutik. Senitartekoen etxeetara ari dira eramaten haien gauzak, baina badirudi Urduñako (Bizkaia) komentura lekualdatuko dituztela, tarte baterako, behintzat.
Konpainia teknologikoak funtzio hori data zehaztu gabe atzeratzea erabaki du, erabiltzaile heldu egiaztatuek eduki erotikoan sartzeko aukera izan dezaten. Sistemaren adimenean eta pertsonalizatzeko gaitasunean hobekuntzak egitea lehenetsi nahi dute.
Iaz 80.000 pertsona inguru hil ziren AEBn drogekin lotutako gaindosi eta intoxikazioengatik; horietako asko, kokaina eta metanfetamina fentaniloarekin nahastuta kontsumitzeagatik.
Skate
Bilbotarrak urrea eskuratu du 95.83ko puntuazioarekin, Kalani Konig brasildarraren (zilarra) eta Tom Schaar estatubatuarraren (brontzea) aurretik.
Brasilen
Egoitz Bijueska skater bilbotarra izan da nagusi Sao Paulon jokatutako Munduko Skate Txapelketetan. Kalani Konig brasildarra geratu da bigarren, eta Tom Schaar estatubatuarraren, hirugarren.
Bigarren postuan bankuen sektorea dago, eta hirugarren lekuan energia eta ur hornidurarekin lotutako kexak daude. EAEko kontsumo erreklamazioen erdiak online egindako erosketetan sortu dira.
Hori da Eusko Jaurlaritzaren Haurren, Nerabeen eta Gazteen Behatoki berriak egindako "Nerabeak Euskadin. Egoeraren pertzepzioa eta balioak" txostenaren ondorioetako bat.
2021eko ekainaren 6ko goizaldean Perrinori eraso egitea egotzita hamaika pertsonaren kontrako epaiketa hasi da astelehen honetan Bizkaiko Lurralde Auzitegian. Biktimak kontatu duenez, orduan izandako lesio fisikoez gain, lesio psikikoak ditu eta tratamendu psikiatrikoa jasotzen ari da oraindik.
Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko Sailak egitura sendoagoa, koherenteagoa eta eraginkorragoa lortu nahi du, belaunaldi berrien erronkei aurrea hartzeko asmoz.
Zazpi moja ohietatik bi monasterioa husten ibili dira goizean, eta gainerako bostak lehenago irten dira komentutik. Senitartekoen etxeetara ari dira eramaten haien gauzak, baina badirudi Urduñako (Bizkaia) komentura lekualdatuko dituztela, tarte baterako, behintzat.
Abuztuaren 4tik 8ra joko dute talde eta bakarlari horiek, Gasteizko festetan.
23 pertsona daude auzipetuta hilkutxak erraustu aurretik kendu eta berriro salgai jartzeagatik.
Berritasunetako bat da datorren ikasturtean D eredua ezarriko dela Erriberako bi ikastetxetan.
Orain-ek gaur landuko dituen albiste nagusien laburpena.
?fmt=webp-alpha&qlt=80)
Adin guztietako herritarrek bat egin dute martxoaren 8ko egunaren harira antolatutako mobilizazioetan, berdintasunaren alde. Gazteak kezkatuta agertu dira, sare sozialetan hedatzen den feminismoaren kontrako diskurtsoarekin. Emakumeak bat eginda egon daitezela aldarrikatu dute.
Irango gerra betean, erregaien prezioak gora egiten ari dira egunez egun. EAEn, diesela litroko 1,767 eurokoa da gaur egun, eta gasolina, berriz, 1,649 eurokoa. Espainiako Gobernuak laguntzak onartu zituen erregai horiek litroko 1,91 eta 1,81 eurokoak izan zirenean 2022an, hurrenez hurren.
Enpresak 301 kaleratzeei eta Amurrioko altzairutegiaren itxierari eutsi die. Hala ere, enpresa uztearen baldintzak hobetu ditu. Ondorioz, Batzordeak, bozketa bidez, kontsulta epea luzatzea erabaki du, eskaintza aztertzeko, plantillarekin kontsultatzeko eta onartzen duten edo ez erabakitzeko.
Bi sindikatuek eskaintza bertan behera uzteko eskatu diote SEAri, sektoreko 25.000 langileen erosahalmena ez duelako bermatzen.
Taxien Euskal Federazioak azpimarratu du administrazioek alokairuko auto gidaridunen jarduera "onartzen" dutela, eta indarrean dagoen araudia betetzea eskatu du.
Prezioaren igoera Ekialde Hurbileko tentsioaren gorakadaren ondorioz gertatu da, otsailaren amaieran egindako erasoaldi militarraren eta energia-hornidura etetearen beldurra nagusitu baita.
Manifestazioan zehar, langileek trafiko arazoak eragin dituzte, izan ere, Zunzunegi etorbidean eta Jesusen Bihotza plazan eserialdiak egin dituzte.
Amurrioko plantillako langileek lanuzte gehiago hasi zituzten bart, zuzendaritzaren eta batzordearen arteko bilera erabakigarriarekin bat eginez, Lan Erregulazioko Espedientea (LEE) aztertzeko. Gaur amaituko da kontsulta-aldia, akordiorik ez badago edota luzatzen ez bada.
22:00etan, 24 orduko lanuztea abiatuko dute beharginek. Asteartean ere, 24 orduko lanuztea egingo dute; eta asteazkenetik igandera, 4 orduko geldialdiak egingo dituzte txanda bakoitzean.
Enpresa batzordeak deituta, ehunka pertsona kalera atera dira Sidenorrek Azkoitiko ijezketa trena itxiko duela eta 36 behargin Reinosara (Kantabria) lekualdatuko dituela salatzeko.
Ekialde Hurbileko gerrak eragin zuzena du garraioan, eta laster zabal daiteke eguneroko bizitzako beste eremu batzuetara. Kamioilariak oso kezkatuta daude prezioak astebetean izan duen igoera handiagatik.
Garestitzea areagotu egin da martxoaren 1etik aurrera, AEBek eta Israelek Iranen kontra hasitako gerraren ondorioz.
Ekialde Hurbilean piztutako gerraren ondorioz, eskualdeko energia esportatzaile guztiek ekoizpena eten dezakete aste gutxi barru. Horrek petrolio upelaren prezioa 150 dolarrera eramango luke, eta "munduko ekonomiak hondoratu ditzake".
Ipar Euskal Herrian udal hauteskundeak egingo dituzte martxoaren 15 eta 22an. 158 udaletako ordezkariez gain, Euskal Hirigune Elkargoa ere osoki berrituko dute. Azken erakunde hori 2017an sortu zen, eta bere zereginaren inguruko eztabaida oso presente dago kanpainan. Hainbat eragileren iritziak bildu ditu ETBk, aldekoak zein kontrakoak.
2021ean gertatu omen zen sexu-eraso batekin lotuta dago azken hori, Elisa Mouliaa aktoreak aurkeztutako salaketaren ondoren.
Jeltzaleek ohar baten bidez jakinarazi dutenez, industriak "une zailak bizi ditu Estatu osoan, argindarraren prezio altuen ondorioz". "Horregatik, denbora daramagu energia prezio lehiakorragoak lortzeko neurriak eskatzen", esan dute.
Iruñean, "zazpiak bat egin" lelopean, Euskal Herria "herri bat" eta "aske izan nahi duen nazio bat" dela aldarrikatuko du.
Anjel Alkain, Iker Galartza eta Aitziber Garmendia daude aktoreen artean. Karmelo eta Luixito anaiak dira, biak mutilzaharrak, eta Bakartxo ilobarekin batera, Super Manterola dendaren ardura dute. Azpeitiko Erdi kalean grabatzen ari dira eta, oraindik emisio egunik zehaztu ez bada ere, barre-algarak egin egingo ditugu.
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
Kalamua Sopelako antzerki taldeak Euskal Herriko emakume meatzarien historia taularatu du Alas de hierro lanarekin. Taldea osatzen duten sei emakumeek sormena, aldarrikapena eta umorea uztartu dituzte. Ez dute emakume meatzarien abesti edo ereserkirik aurkitu, asko bilatu badute ere, baina hori ez da oztopo izan.
Dozenaka lagunek hartu dute parte Korrikaren lehen kilometroetan, Parisen, eta Euskal Etxearen 70. urteurrena ere ospatu dute, besteak beste, Frantziako Estatuan euskararen ofizialtasuna aldarrikatuz.
Laudioar zinemagileak erreferenteen gorazarrea egin du “M8 - Ikusi eta Izan” EITBk sustatutako ekimenean. Hiru minutuko fikzioan, 26 euskal emakume zuzendariren filmen txatalak josi ditu, erreferente feministei eta zinemaren munduari buruzko hausnarketa egiteko. Estibaliz Urresola Solagurenen (20.000 especies de abejas, Cuerdas…) ikus-entzunezko pieza Primeran plataforman ikus daiteke.
Martxoaren 4tik 8ra, Madrilgo Arte Garaikidearen Nazioarteko Azokak Euskal Herritik datorren artearen lagin bat hartuko du. Ignacio Mugicaren arabera, orain arte bizi izan dugun jarraipenaren erakusle da aurkitu ahal izango dena, baina galeria gazte gehiagoren falta sumatzen du, "eta arte garaikidea gazteena da, ezarrita dagoenarekin hautsi beharko luketena".
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Carreras Mugica eta Cibrián euskal galeriek programa orokorrean parte hartuko dute, eta Villa Magdalenak “Opening. Nuevas galerías” atalean. “El futuro, por ahora” atalean, June Crespo artistaren lanak erakutsiko dituzte Carreras Mugicak eta P420 Boloniako galeriak.
Jose Luis Rebordinosek 2026ko abenduaren 31n utziko du zinema jaialdiaren gidaritza, eta haren ordezkoa “goi mailako unibertsitate titulua, ingeles maila handia eta euskaraz nahiz gaztelaniaz komunikatzeko gaitasuna dituen pertsona bat” izango da.
